• سامانه توسعه هواشناسی کاربردی ( تهک) کشاورزی خراسان جنوبی

           

           

                                                                               

           

          به دلیل تداوم خشکسالی های اخیر وکاهش بارش پاییزه و زمستانه ، افزایش بارش های بهاره عمدتا به صورت رگبار و تگرگ ، افزایش میزان بارش باران نسبت به برف، کاهش و حتی خشکی رودخانه های فصلی استان، افزایش فرسایش آبی و بادی و افزایش کانون های بحران به چهل و پنج نقطه ، طی چند سال گذشته شاهد کاهش عملکرد محصولات کشاورزی، افزایش هزینه تولید و کاهش رونق کشاورزی و دامداری در سطح استان هستیم.

           

          با توجه به موارد ذکر شده هواشناسی کشاورزی نقش اساسی در تولید محصولات زراعی و باغی و محفاظت از منابع طبیعی استان دارد و می تواند در تقویت توسعه پایدار در قرن بیست و یکم نقش مهمی ایفا کند. از طرفی تولید کشاورزی وابستگی شدیدی به وضعیت جوی و اقلیمی داشته، بنابراین در تصمیم گیریهای راهبردی کشاورزی اهمیت زیادی دارد. بطوریکه کاشت ، داشت و برداشت محصولات کشاورزی بدون در نظر گرفتن پارامترهای هواشناسی دارای بازدهی اندک همراه با خسارات احتمالی زیاد می باشد.

           

          سازمان هواشناسی کشور، سامانه ترویج هواشناسی کشاورزی را با اهداف جلوگیری از افت کمی و کیفی محصولات کشاورزی، کاهش خسارات بلایای طبیعی و جلوگیری از اتلاف زمان، انرژی و منابع مالی بهره برداران در امر کشاورزی راه اندازی نموده بطوریکه پایش و پیش آگاهی هواشناسی در بخش کشاورزی ، دامپروری و .. صورت گیرد و به صورت عملیاتی در سال 93 توصیه های هواشناسی کشاورزی به کاربران نهایی و بدون واسطه ارسال گرددو تا اردیبهشت ماه 1395 توانسته ایم با تعامل مناسب همکاری به موقع مدیریت و مسئولین جهاد کشاورزی استان و ادارات تابعه،مسئولین هواشناسی استان خراسان جنوبی و ادارات تابعه،کارشناسان گروه تحقیقات هواشناسی کاربردی و کارشناسان گروه پیش بینی شاهد موفقیت های خوبی در اجرای سامانه مدیریتی تهک کشاورزی باشیم.

           

          1-شناسایی کاربران نهایی
          1- شرکت کارشناس مربوطه در کارگاه آموزشی امنیت مواد غذائی
          2- تشکیل جلسه با حضور مدیر کل، معاونت ، گروه تحقیقات هواشناسی کاربردی و پیش بینی اداره کل هواشناسی در جهت معرفی هواشناسی کشاورزی، سامانه تهک و انتخاب اعضا کارگروه
          3-تشکیل کارگروه ترویج هواشناسی کشاورزی و ابلاغ وظایف به اعضای کارگروه
          4- دعوت از نمایندگان ارگان های مختلف (سازمان جهاد کشاورزی، سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی ، اداره کل منابع طبیعی ، صندوق بیمه محصولات بانک کشاورزی، اتحادیه گلخانه داران ، اداره امور عشایر، اتحادیه مرغداران )
          5- تشکیل جلسه اعضای کارگروه و روسای ادارات هواشناسی تابعه بهمراه نمایندگان سازمان جهاد کشاورزی، صندوق بیمه محصولات بانک کشاورزی، اتحادیه گلخانه داران استان، سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی خراسان جنوبی
          6- برگزاری جلسه مشترک با معاونت ترویج و رییس بخش آمار سازمان جهاد کشاورزی استان در تاریخ
          7- نشست مشترک گروه تحقیقات هواشناسی کاربردی با اعضای مجتمع گلخانه داران استان
          2-ارزیابی نیازهاو تقاضای کاربران
          عمده محصولات استان خراسان جنوبی بر اساس سطح زیر کشت به صورت جدول زیر ارائه شده اند.
          نام شهرستان
          بیرجند
          قاین
          فردوس
          بشرویه
          طبس
          سرایان
          طبس
          خوسف
          بیرجند
          پراکنده
          بیرجند
          محصول عمده
          عناب
          زرشک و زعفران
          انار
          پسته
          خرما
          پنبه
          غلات
          گلخانه
          مرغداری
          دامداران
          پرورش دهندگان آبزی
           
          با توجه به هر شهرستان هدف در هر محصولی سی کشاورز انتخاب ، در مرحله دوم 10 نفر و سپس در مرحله سوم سه نفر انتخاب گردید. و نیاز سنجی ها با توجه به تعداد کشاورزان صورت گرفت و اطلاع رسانی ها آغاز گردید.
          3-تولید داده و محصول :
           

           

          محصولات مورد استفاده در بخش هواشناسی کشاورزی استان عبارتست از:

          1-      پیش بینی وضعیت جوی تا 72 ساعت آینده
          2-     نقشه های دما و بارش
          3-    تحلیل وضعیت ترسالی و خشکسالی در بازه های ماهانه و سالانه
          4-    تحلیل وضعیت جوی در مقیاس یک روزه ماهانه و فصلی
          5-      نقشه های آینده نگری دما و بارش در مقیاس های زمانی یک ماهه، دو ماهه و سه ماهه
          4- انجام مرحله سامانه های توزیع
           

           

          سامانه های اطلاع رسانی با توجه به فعالیت کاربران به سه دسته تقسیم می شوند:

          ·         سامانه های مورد استفاده مدیران سیاسی و اجرایی
          فرمانداران،مدیران کل روسای ادارات شهرداری (گزارش های فنی و تخصصی، تارنمای هواشناسی کشاورزی، روزنامه های محلی و فضای مجازی، پیامک،زیرنویس صداو سیما)
          ·         سامانه های مورد استفاده کارشناسان و متخصصین امور تولید مواد غذایی
          روزنامه های محلی و فضای مجازی، پیامک،زیرنویس صداو سیما، تلفن هواگو
          سامانه های مورد استفاده بهره برداران
           

           

          پیامهای رادیو محلی،پیامک،تلفن هواگو، زیرنویس صدا وسیما، شوراهای محلی،ائمه جماعت مساجد روستاها، کشاورزان پیشرو و راه اندازی سامانه پیام صوتی برای اولین بار به صورت پایلوت بذای تعدادی از کشاورزان پیشرو

           5-انجام مرحله ظرفیت سازی
          در این مرحله با توجه به نیاز کاربران نهایی پاسخگویی به کاربران در جلسات منطقه ای باحضور مسئولین هواشناسی شهرستان و نمایندگان جهاد کشاورزی و همچنین کشاورزان پیشرو برگزار شد .
          ·   برگزاری جلسه مشترک با جهادکشاورزی و بهره برداران منتخب آرین شهر قاین
          ·   برگزاری جلسه مشترک با جهاد کشاورزی و بهره برداران منتخب خضری قاین
          ·  برگزاری جلسه مشترک با بهره برداران منتخب سرایان در محل ایستگاه هواشناسی سرایان
          · برگزاری جلسه مشترک با بهره برداران منتخب فردوس در محل ایستگاه هواشناسی فردوس
          · برگزاری جلسه مشترک با بهره برداران منتخب طبس در محل ایستگاه هواشناسی طبس
          · برگزاری جلسه مشترک با معاونین سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی در محل اداره کل هواشناسی
          ایجاد انگیزه در کاربران جهت استفاده از خدمات هواشناسی وایجاد اعتماد متقابل بین کاربران و سازمان هواشناسی کشور وهمچنین شناخت و حذف موانع پیش رو مهمترین اهداف جلسات فوق در نظر گرفته شده است.
          6-نظرسنجی و بازخورد
          در حال حاضر پیش بینی ها و توصیه های کشاورزی به طور مداوم برای کشاورزان پیشروی منتخب استان ارسال می گردد اما درک رضایت کاربران از این طرح کاربردی در این مرحله  نظرسنجی و بازخورد نمایان می گردد.بطوریکه هواشناسی استان خراسان جنوبی استفاده از سامانه پیامکی دوسویه را مد نظر قرار داده و همچنین قراردادن فرم نظرسنجی تهک کشاورزی را در پایگاه اینترنتی جهاد کشاورزی و  پورتال هواشناسی خراسان جنوبی را در برنامه کاری خود گنجانده است.
          7-مستندسازی
          در این مرحله سعی بر این شد با همکاری مستمر دبیران کمیته راهبری سامانه مدیریتی تهک کشاورزی استان خراسان جنوبی مستندات هر محصول تهیه گردد تا در آینده میزان و سهم خدمات هواشناسی برای هر محصول مشخص و معین باشد.آنچه مشخص است تولید 46 تن زعفران خشک با رتبه دوم کشوری29916،تن انار با رتبه هشتم کشوری،12182تن پسته با رتبه پنجم کشوری،19875تن پنبه با رتبه چهارم کشوری،4188تن عناب با رتبه یک در کشور،15000تن زرشک خشک با رتبه یک تولید در جهان( و محصولاتی مانند خرما،چغندر قندو...) که توسط 89799 بهره بردار به ثمر می رسد نیاز به مدیریت و برنامه ریزی علمی و تحقیقاتی دارد که هواشناسی می تواند سهم عمده ای در افزایش تولید وامنیت مواد غذایی ایفا کند.مستندات مربوط به انار ،زرشک ،عناب و زعفران با توجه به استراتژیک بودن این محصولات تهیه و به سازمان هواشناسی ارسال گردید.